Yamaha's eerste wereldkampioen Phil Read: “Ik kreeg vier Geisha's...”

Read was in 1964 ook Yamaha's allereerste wereldkampioen toen hij op de RD56 twin titelhouder Jim Redman versloeg. Het was de eerste keer dat de 250 cc-wereldtitel werd behaald op een tweetakt.
Soms moet je een beetje geluk hebben en de gave hebben om handig te manoeuvreren. Phil Read had het beide. De Brit raakte in 1963 bevriend met Yamaha-coureur Fumio Ito en die vriendschap betekende een onverwacht opstapje voor Reads carrière.

“De eerste keer dat ik een Yamaha zag was op het eiland Man in 1961 en twee jaar later zag ik ze weer”, vertelt de nu 72-jarige Read. “Ik reed toen op een Gilera voor Geoff Duke en ik zat in hetzelfde hotel als Fumio en we raakten aan de praat. Hij heeft mij toen aanbevolen bij Yamaha om de laatste race van het jaar te rijden om zo Jim Redman misschien nog van de wereldtitel af te kunnen houden. Ik lag die race in Suzuka aan de leiding, maar door een defecte bougie zakte ik terug naar de derde plaats. Jammer, maar de Yamaha-leiding was onder de indruk en vroegen 'Read-san, hoeveel wil je verdienen?' Ik noemde een bedrag en daar schrokken ze van, omdat ze maar van plan waren om in 1964 vijf wedstrijden te rijden. Toen stelde ik voor dat ze dat ze me voor de overige zes races twee motoren en twee monteurs zouden lenen. De volgende dag zeiden ze 'Phil-san, we gaan akkoord met je voorstel'.”

De deal pakte zeer succesvol uit voor beide partijen, want Read won vijf Grands Prix in 1964 en onttroonde op de RD56 250 cc-tweetakt twin Honda-coureur Redman.

“Vier van die gewonnen vijf wedstrijden waren op de privé-Yamaha”, lacht Read. “Het was nog lastig, want Honda kwam met de 250 Six, een van de meest imponerend klinkende racers ooit. Ik wist toen 'ik heb een probleem'. Ik had wel twee fabrieksmachines, maar slechts één Engelse monteur. De instructies voor de afstelling van de carburateurs stonden op de achterkant van een briefkaart! Ik heb toen een telegram gestuurd naar Japan: 'stuur me een Japanse monteur'. En dat deden ze. Ik won die race in Monza en Mike Duff werd op de tweede Yamaha tweede.”

Eén race voor het einde van het seizoen was de titel binnen. Niet alleen Reads eerste, maar ook de eerste hoofdprijs voor de constructeur uit Hammamatsu. Bovendien won Yamaha voor het eerst de in Japan zeer hoog aangeslagen constructeurstitel. “Het was groot feest bij Yamaha”, herinnert Read zich. “Ik kreeg als dank vier Geisha's.... Nee hoor, maar ik moest wel een speech houden op het stadhuis en de mensen in de fabriek kregen een dag vrij. Het was het begin van iets heel bijzonders. Ik was technicus en ik had Yamaha geholpen om een volgende stap te zetten en om de motoren verder te ontwikkelen. In feite zorgde ons werk er ook voor dat Honda zich na 1967 terugtrok uit de racerij en Suzuki uit de 125 cc.”

Zeven jaar na zijn eerste titel won Read zijn vierde en laatste in de 250 cc-klasse.

“Ik ben er nog steeds van overtuigd dat ik in 1966 en 1967 ook een goede kans had gehad om te winnen, maar we hadden pech. De titel in 1971 was toch ook heel bijzonder, omdat ik met een privé-machine de semi-fabrieksrijders Rod Gould en Jarno Saarinen versloeg. We hadden de machine zelf verder ontwikkeld met hulp van Helmuth Fath. Eerlijk gezegd realiseerde ik me in die tijd niet wat we dat jaar bereikt hadden. Totdat mensen me er op begonnen te wijzen.”

Als Yamaha's eerste wereldkampioen wordt Read dit jaar namelijk zeer nadrukkelijk betrokken bij de feestelijkheden omtrent het 50-jarige racejubileum van de fabriek. “Daar voel ik me erg vereerd door”, geeft Read toe. Tijdens de Bikers' Classics in Francorchamps rijdt Read onder meer op een Yamaha RD05A. De spectaculaire V4 maakte in 1965 zijn debuut en werd Reads favoriete motor. De machine werd aan hand van de originele werktekeningen gebouwd door het Yamaha Classic Racing Team van Reads voormalige monteur Ferry Brouwer.

“Het was in die jaren 60 een steile weg omhoog”, aldus Read.

“We moesten eerst de RD56 tweecilinder verbeteren en daarna de viercilinder ontwikkelen. Dat was aanvankelijk moeilijk en heel veel werk, maar de RD05A is nog steeds een heerlijke machine om te rijden. Een geweldige stuurfiets.”